เวลาลูกค้าถามว่าควรติดเครื่องกี่กิโลวัตต์ คำตอบที่ตรงที่สุดไม่ได้เริ่มจากสเปกเครื่อง แต่เริ่มจากคำถามว่าคุณขับวันละกี่กิโลเมตร และรถจอดที่บ้านกี่ชั่วโมง สองตัวเลขนี้ตัดสินเกือบทุกอย่างแล้ว

คำนวณแบบไม่หลอกตัวเอง

สูตรง่าย ๆ ที่ใช้ได้จริงคือ พลังงานที่ต้องเติมต่อคืน เท่ากับ ระยะทางที่ขับต่อวัน คูณด้วยอัตราสิ้นเปลืองราว 0.15 ถึง 0.20 kWh ต่อกิโลเมตร จากนั้นเอาไปหารด้วยกำลังของเครื่องชาร์จ ก็จะได้ชั่วโมงที่ต้องเสียบคร่าว ๆ

ยกตัวอย่างบ้านที่ขับวันละ 50 กิโลเมตร ต้องเติมกลับราว 7.5 ถึง 10 kWh เครื่อง 7 kW ใช้เวลาไม่เกินหนึ่งชั่วโมงครึ่ง ส่วนเครื่อง 22 kW จะจบใน 30 นาที ฟังดูดีกว่า แต่คำถามคือคุณได้ประโยชน์อะไรจากการชาร์จเสร็จตอนตีหนึ่งแทนตอนตีสอง ในเมื่อคุณกำลังนอนอยู่

เทียบสามขนาดแบบตรงไปตรงมา

ตัวเลขนี้เป็นค่าโดยประมาณเพื่อใช้ตัดสินใจ ของจริงขึ้นกับรุ่นรถ อุณหภูมิ และสภาพการขับ แต่ที่แน่นอนคือแนวโน้ม ยิ่งกำลังสูงยิ่งเติมได้เร็ว แลกกับข้อกำหนดระบบไฟที่สูงตาม

กับดักที่เจอบ่อยที่สุด

กับดักข้อแรกคือซื้อ 22 kW มาแล้วเพิ่งรู้ว่าบ้านเป็นไฟเฟสเดียว สุดท้ายต้องใช้งานที่กำลังต่ำกว่าสเปกมาก เงินที่จ่ายเพิ่มไปกลายเป็นตัวเลขบนฉลากเฉย ๆ การเปลี่ยนเป็นสามเฟสไม่ใช่แค่เปลี่ยนมิเตอร์ แต่มีงานปรับตู้ไฟและสายเมนตามมาซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายก้อนไม่เล็ก

กับดักข้อสองคือลืมดูโหลดรวมของบ้าน ถ้าบ้านมีแอร์หลายตัว เครื่องทำน้ำอุ่น เตาไฟฟ้า แล้วเพิ่มเครื่องชาร์จกำลังสูงเข้าไปอีก โอกาสที่เมนเบรกเกอร์จะทริปตอนกลางคืนมีสูง ทางแก้ที่นิยมคือใช้ระบบจัดสรรโหลดที่ลดกำลังชาร์จอัตโนมัติเมื่อบ้านใช้ไฟมาก ซึ่งถูกกว่าการขยายมิเตอร์เยอะ

เช็กลิสต์ก่อนเลือกขนาด

ถ้าวางแผนเผื่ออนาคต

ถ้าเป็นผมจะแยกเรื่องเครื่องกับเรื่องสายออกจากกัน เครื่องเปลี่ยนทีหลังได้ไม่ยาก แต่การรื้อผนังเดินสายใหม่คือเรื่องน่าปวดหัว ดังนั้นถ้ามีแนวโน้มจะมีรถคันที่สองหรืออัปเกรดในอนาคต เดินสายและเตรียมท่อเผื่อไว้ตั้งแต่แรกคือการลงทุนที่ฉลาด ส่วนตัวเครื่องเลือกให้พอดีกับวันนี้ก็พอ

แล้วชาร์จเร็วขึ้นช่วยประหยัดค่าไฟไหม

ไม่ช่วยโดยตรง เพราะพลังงานที่เติมเข้าแบตเท่าเดิม จะเติมเร็วหรือช้าก็จ่ายค่าหน่วยพอ ๆ กัน สิ่งที่ช่วยประหยัดจริงคือการเลือกเวลาชาร์จ ถ้าใช้อัตราค่าไฟแบบแยกช่วงเวลา การตั้งเวลาให้ชาร์จช่วงกลางดึกต่างหากที่ทำให้บิลลดลงอย่างเห็นได้ชัด

สรุป

สำหรับบ้านส่วนใหญ่ในเมืองไทย เครื่อง 7 kW คือจุดที่คุ้มที่สุดและตอบโจทย์การใช้งานจริงเกือบทั้งหมด ขยับไป 11 kW เมื่อมีรถสองคันหรือขับไกลเป็นประจำ ส่วน 22 kW ควรเก็บไว้ให้กับบ้านที่มีสามเฟสพร้อมและมีความจำเป็นจริง ไม่ใช่ซื้อเพราะตัวเลขดูดีกว่า